De
toekomst is nu.
16 augustus 2022
Mijn tijdlijn in Linkedin loopt momenteel vol met het
bericht uit de Telegraaf, waarin wordt aangekondigd dat in het nieuwe regeerakkoord
600 miljoen op de thuiszorg gaat worden bezuinigd en 80 miljoen op de
huisartsenzorg. Voeg hier in gedachten bij dat door minister Helder ook al
nadrukkelijk is aangegeven dat er in de toekomst geen extra bed voor de
verpleeghuizen bijgebouwd kan worden en het raadsel is compleet.
De vergrijzing slaat op dit ogenblik al genadeloos toe en
onlosmakelijk hiermee verbonden is de groei van het aantal zorgbehoeftige
ouderen. Met het blokkeren van de bouw van nieuwe verpleeghuisbedden, komt de
druk dan ook onverbiddelijk op de thuissituatie te liggen.
Nu is de voorgenomen lijn om het land niet vol te bouwen met
verpleeghuizen om de effecten van de vergrijzing op te vangen, niet onlogisch.
Immers, er komt op enig moment ook weer een einde aan de groei van de groep
ouderen (en wat moet je dan met al die gebouwen), maar vooral: een ander effect
van de vergrijzing is het wegvallen van
het arbeidspotentieel. We zullen domweg niet voldoende mensen hebben om de zorg
in al die verpleeghuizen uit te voeren.
Het moet dus anders en daar is iedereen het ook wel over
eens.
Lia de Jongh, bestuurder Topaz, een grote VVT-organisatie,
is al enige maanden op zoek geweest naar wijsheid in dit vraagstuk. Uit een
hele reeks interviews is door haar de conclusie getrokken dat “we” (de
VVT-sector) in een achteruitkijkspiegel kijken bij het nadenken over
oplossingen. De concepten van nu, het verpleeghuis, is een verkeerd
uitgangspunt. Bij het ouder worden heeft niemand het ideaal om oud te worden in
een verpleeghuis, maar wel in een eigen omgeving. Leefplezier is als term een
mooie illustratie van haar visie op vooruit: “wat kun je zelf betekenen in het levensgeluk
van je naaste?”
Nauw hierop aansluitend zijn de opvattingen over positieve
gezondheid, waarbij vooral dat wat iemand nog wél kan centraal blijft staan en
hier kracht uit put. Wat geeft je leven betekenis en wat geeft je veerkracht. Een
mens is meer dan zijn of haar diagnose.
Ook de opvattingen van minister Helder sluiten aan op het
leefplezier, maar dan meer vanuit de rol die de directe omgeving hierin speelt.
Een actief netwerk waarbij mensen, familie, buren, kerkgenoten, voor elkaar
klaar staan vanuit een soort wederzijdsheid: je helpt elkaar.
Het zijn concepten die in elkaars verlengde liggen en elkaar
ook aanvullen. Het zijn vooral concepten die een heel andere benadering kiezen
voor ouderdom. Niet langer het “de ouderdom komt met gebreken”, maar “gebruik
maken van je levenservaring”. De oudere als ervaringsdeskundige en een actief
en waardevol deelnemer aan de samenleving.
Het zijn concepten waar we ons allemaal veel bij kunnen
voorstellen en tegelijkertijd schetst het een beeld dat vaak ver van ons
afstaat. In onze geïndividualiseerde samenleving, waarbij ouders en kinderen
niet meer als vanzelfsprekend in elkaars buurt wonen; waar verenigingen
moeizaam zoeken naar vrijwilligers voor allerlei taken of zichzelf uiteindelijk
maar opheffen; waar gepensioneerde ouderen massaal gedurende vele maanden met
de caravan Europa intrekken; waar onderlinge verhoudingen op allerlei terreinen
steeds verder polariseren. Het lijkt allemaal ver af te staan van de beelden
die conceptueel worden aangewezen als oplossingsrichtingen.
In deze context kan ik me de ongerustheid van mijn
collega-bestuurders over de voorgenomen bezuinigingen in de thuis- en
huisartsenzorg levendig voorstellen. Immers, we kunnen en mogen dromen van een
samenleving waar de ene buur de andere helpt en kinderen klaar staan om de zorg
voor hun ouders op zich te nemen, de werkelijkheid is echter dat we in ieder
geval nog ver weg zijn van een dergelijke samenleving. En, hoezeer de
beroepsgroep ook onder druk staat, veel zal toch op hen afkomen als we geen weg
vinden om het conceptuele om te zetten in werkelijkheid. Dat hier mogelijkheden
voor zijn, ik wil er echt in geloven. Dat dit nog wel de nodige tijd en moeite
zal gaan kosten, daar twijfel ik niet aan. In de plannen van het kabinet lijkt
dan ook opnieuw veel wensdenken te zijn geslopen en daar hebben we ervaring
mee.
Ik wijs nog maar eens op de decentralisatie van de jeugdzorg
en de hiermee gepaard gaande bezuinigingen die op voorhand werden ingeboekt. De
rest is hier helaas geschiedenis en niet zo’n fraaie …
