Meneer H.

Alweer enkele jaren geleden kreeg ik de volgende klacht op mijn bureau. Met name de beide dochters van één van de bewoners van onze aanleunwoningen, de heer H., waren, na zijn overlijden, zeer ontevreden met de geboden zorg. Ze hadden het gevoel dat de zaken volledig uit de hand waren gelopen waardoor hun vader niet de zorg had gekregen waar hij recht op had. Opvallend was dat het thuiszorgteam, verantwoordelijk voor de zorg in de aanleunwoningen, op zijn zachtst gezegd diep geschokt was over deze klacht: zij hadden de volle overuiging dat ze er echt alles aan hadden gedaan om, ondanks de zich opstapelende problemen, de heer H. een zo aangenaam mogelijk verblijf te bieden. 

De verhalen stonden werkelijk haaks op elkaar. 

De heer H. was overigens een zeer tevreden en vriendelijke man die iedere ochtend zijn loop je had naar het restaurant om een kopje koffie te drinken. Onderweg stapte hij de verschillende kantoortjes binnen, ook de mijne, om degene die daar aan het werk was een "bijzonder mooie dag" te wensen. 

De heer H. bleek in toenemende mate te leiden aan dementie. Als gevolg hiervan werd hij incontinent, zowel van faeces als van urine. Deze incontinentie nam dermate vormen aan dat hij vrijwel de hele dag met vieze luiers liep. Luiers die hijzelf dan weer probeerde uit te pulken en die hij vervolgens overal verstopte. Het thuiszorgteam ging, tegen iedere indicatie in, steeds vaker bij de heer langs om hem nog even te verschonen. Dit was bij voorbaat natuurlijk een verloren race. 

Door alle complicaties door de incontinentie en toenemende verwardheid, voelden de beide dochters zich verplicht om dagelijks aanwezig te zijn en de werkzaamheden van de thuiszorgmedewerkers te bewaken. 

Ik verlaat nu de casus. 

Hij wordt door mij zo uitgebreid beschreven, omdat juist deze situatie voor mij de ogen openden. Ik realiseerde me dat de thuiszorg, als zorgvorm, voor deze meneer in het geheel niet aansloot op de zorgvraag. De man had geen behoefte aan een thuiszorgmedewerker die 2 keer per dag 10 minuten, op basis van een indcatie, een zorghandeling kwam verrichten. Deze man had permanent aandacht nodig: aandacht die zijn dochters hem waren gaan geven, maar die zij van onze medewerkers hadden verwacht. 

Een hoogbejaarde man die tevreden was met zijn leven in zijn appartement in ons complex. Natuurlijk realiseerden de zorgmedewerkers zich ook wel dat de man eigenlijk in een verpleeghuis thuishoorde (en de aanvraag was, na veel discussie met de kinderen, recent in gang gezet), maar je moet er toch eigenlijk ook weer niet aan denken dat deze man, op het laatste moment, nog een periode naar een verpleeghuis zou moeten worden overgebracht. Juist dit vooruitzicht maakte dat de thuiszorgmedewerkers steeds harder waren gaan lopen om de heer, buiten de indicatie om, te blijven helpen. 

Ik begon me te realiseren dat dergelijke situaties steeds meer voorkwamen in de aanleunwoningen en realiseerde me dat dit natuurlijk ook volkomen logisch was. De zorgzwaarte was nu eenmaal al jaren over de volle breedte aan het toenemen. Mensen die worden opgenomen op een verpleegafdeling, komen veelal binnen een jaar alweer te overlijden. Zo neemt ook de zorgzwaarte in het wooncomplex enorm toe. Het aantal mensen met geheugenproblemen, maar ook met psychiatrische problemen en chronische ziekten, is sterk gestegen. Het aantal mensen dat geheel zelfstandig woont, wordt ieder jaar kleiner. 

Enfin. 

Het heeft ertoe geleid dat we uiteindelijk tot het besluit zijn gekomen om te stoppen met het bieden van thuiszorg in onze wooncomplexen. In plaats hiervan zijn we overgegaan op het leveren van Volledig Pakket Thuis (VPT); een intramurale zorgvoorziening voor thuiswonende ouderen. 

Het thuiszorgteam wordt omgezet naar een intramuraal team. Zij moeten dus weer leren dat ze hele dag zorg en aandacht kunnen geven aan de bewoners met een VPT-indicatie; dat ze, behalve het 's ochtends helpen met het aantrekken van een kous, nu ook tijd hebben om (samen met de bewoner) nog even de afwas te doen die nog op het aanrecht in het appartement van de bewoner staat; dat er tijd is om met de groep bewoners gezamenlijk koffie te drinken en wellicht ook even samen de krant te lezen. Eigenlijk het werk dat verschillenden van hen deden toen ze nog werkzaam waren in het verzorgingshuis, maar dat we hen hebben afgeleerd omdat het thuiszorgregime efficiency en produktiviteit eisten. 

Dat is ook wel weer wennen. 

En toen we met deze nieuwe blik nog eens naar onze huidige bewoners in het wooncomplex keken, waren we verbaasd hoeveel van hen nu al gebruik konden maken van deze indicatie. 

Door de zorgkantoren wordt, zeker in het kader van de komende vergrijzing, sterk ingezet op VPT. En ja, het is zeker voor een deel van de ouderen een mooie oplossing om opname in het verpleeghuis te voorkomen. Eigenlijk herintroduceren we weer het oude verzorgingshuis, behalve dan dat de bewoners nu zelf hun huur van het appartement moeten betalen. Zeker omdat we in ons complex meerdere ruimtes hebben waar we ook groepsactiviteiten kunnen organiseren, past het allemaal prima. 

Nu nog iets bedenken voor al die ouderen in een eengezinswoning in de woonwijken. Wijken die nu reeds ernstig vergrijzen. Wijken met nauwelijks voorzieningen die hier op zijn ingericht. En een zorgvorm, thuiszorg, die ook hier snel haar grenzen zal hebben bereikt. 

En vergis je niet: er komen heel veel meneren H. aan ...